Op 1 juli 2023 trad de Wet toekomst pensioenen (Wtp) in werking. Het is de grootste hervorming van het Nederlandse pensioenstelsel sinds de invoering van de AOW in 1957. Alle pensioenregelingen moeten uiterlijk 1 januari 2028 zijn omgezet naar het nieuwe stelsel. Voor financieel adviseurs is dit geen abstract beleidsverhaal — het raakt direct het advies dat je aan klanten geeft.
Van collectieve pot naar persoonlijk pensioenvermogen
De kern van de Wtp is een fundamentele verschuiving. In het oude stelsel bouwden werknemers pensioen op via een middelloonregeling met een doorsneepremie: iedereen betaalde hetzelfde percentage, ongeacht leeftijd. Jongeren subsidieerden daarmee feitelijk ouderen, omdat hun premie langer kon renderen.
In het nieuwe stelsel krijgt elke deelnemer een persoonlijk pensioenvermogen. De premie is voor iedereen gelijk (leeftijdsonafhankelijk), maar het rendement wordt individueel toegerekend. Jongeren krijgen een groter deel van het beleggingsrendement omdat hun geld langer belegd wordt. Dit wordt ook wel de 'projectierendementenmethode' genoemd.
Twee smaken: solidair en flexibel
De Wtp kent twee nieuwe regelingstypen. De solidaire premieregeling houdt een collectief karakter: het vermogen wordt gezamenlijk belegd en via verdeelregels over leeftijdscohorten verdeeld. Er is een verplichte solidariteitsreserve (maximaal 15% van het totale fondsvermogen) die schokken kan opvangen.
De flexibele premieregeling geeft deelnemers meer individuele keuzes. Zij hebben een eigen beleggingspotje en kunnen bij pensionering kiezen voor een vaste of variabele uitkering. Er is ook een optionele risicodelingsreserve mogelijk.
Bedrijfstakpensioenfondsen kiezen doorgaans voor de solidaire variant. Verzekeraars en premiepensioeninstellingen bieden vaker de flexibele variant aan.
Invaren: het meest complexe onderdeel
Misschien wel het gevoeligste aspect van de Wtp is het invaren: het omzetten van bestaande pensioenaanspraken naar het nieuwe stelsel. Op een afgesproken invaarmoment wordt de hele pensioenpot herverdeeld naar persoonlijke vermogens.
Dit kan winnaars en verliezers opleveren. Vooral werknemers tussen de 40 en 55 jaar kunnen nadeel ondervinden: zij hebben jarenlang de doorsneepremie betaald maar profiteren nog niet volledig van het nieuwe systeem. De wet verplicht pensioenfondsen om een transitieplan op te stellen waarin staat of en hoe deze groepen worden gecompenseerd.
Voor verzekeraars geldt een aparte deadline: hun transitieplan moet uiterlijk 1 oktober 2026 klaar zijn.
Partnerpensioen: een stille revolutie
Een minder besproken maar ingrijpende wijziging betreft het partnerpensioen. In het oude stelsel werd partnerpensioen vaak op opbouwbasis geregeld: je bouwde elk jaar een stukje nabestaandenpensioen op. Bij vertrek uit de regeling bleef het opgebouwde deel staan.
Onder de Wtp wordt partnerpensioen standaard op risicobasis verzekerd. Dat betekent: de dekking geldt alleen zolang je deelneemt aan de regeling. Stop je met werken of wisselt je van werkgever, dan vervalt de dekking tenzij je zelf actie onderneemt. Dit heeft grote gevolgen voor het advies aan klanten die van baan wisselen of zelfstandig ondernemer worden.
Wat betekent dit voor het WFT Pensioen-examen?
De Wtp is inmiddels volledig opgenomen in de toetstermen van WFT Pensioen. Je moet de twee regelingstypen kunnen vergelijken, het invaarconcept kunnen uitleggen, en de gevolgen voor specifieke klantsituaties kunnen analyseren.
Daarnaast is de AOW-leeftijd gekoppeld aan de levensverwachting: in 2025 is die 67 jaar, in 2028 wordt dat 67 jaar en 3 maanden. De AOW-opbouw bedraagt 2% per jaar — in 50 jaar bouw je een volledige AOW op. Kandidaten worden geacht deze getallen paraat te hebben.
De combinatie van Wtp-kennis en bestaande pensioenwetgeving maakt dit een van de zwaardere modules, met een slagingspercentage van 45-50%.