De Zorgverzekeringswet (Zvw) is de basis van het Nederlandse zorgstelsel. Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verplicht een basisverzekering af te sluiten. Dit artikel behandelt de kernonderwerpen voor het WFT-examen Zorgverzekeringen: van het basispakket tot het eigen risico en de zorgtoeslag.
De drie zorgwetten
Het Nederlandse zorgstelsel rust op drie wetten die samen alle vormen van zorg dekken:
De Zorgverzekeringswet (Zvw) dekt de curatieve zorg: huisarts, ziekenhuis, medicijnen, verloskundige en kraamzorg. Dit is de verplichte basisverzekering.
De Wet langdurige zorg (Wlz) dekt langdurige, intensieve zorg: verpleeghuiszorg, gehandicaptenzorg en langdurige GGZ. De Wlz wordt gefinancierd via een inkomensafhankelijke premie.
De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) regelt ondersteuning in de thuissituatie: huishoudelijke hulp, woningaanpassingen en dagbesteding. De gemeente voert de Wmo uit.
De basisverzekering
De basisverzekering is wettelijk verplicht. Verzekeraars hebben een acceptatieplicht: ze mogen niemand weigeren. Ze mogen ook niet differentiëren in de nominale premie op basis van leeftijd of gezondheid.
Het basispakket wordt jaarlijks vastgesteld door de overheid. Het omvat onder andere huisartsenzorg, ziekenhuiszorg, medicijnen, kraamzorg, verloskundige zorg en bepaalde vormen van fysiotherapie en GGZ.
Aanvullende verzekeringen dekken zorg die niet in het basispakket zit, zoals tandartskosten voor volwassenen, uitgebreidere fysiotherapie en alternatieve geneeswijzen. Verzekeraars mogen bij aanvullende verzekeringen wel selecteren op gezondheid.
Eigen risico en eigen bijdrage
Het verplicht eigen risico is het bedrag dat je zelf betaalt voordat de basisverzekering kosten vergoedt. In 2025 is het verplicht eigen risico 385 euro per jaar.
Belangrijke uitzonderingen: bezoek aan de huisarts, verloskundige zorg, kraamzorg en de griepvaccinatie vallen buiten het eigen risico. Kinderen tot 18 jaar betalen geen eigen risico.
Je kunt een vrijwillig eigen risico kiezen van 100 tot 500 euro bovenop het verplichte eigen risico. Dit levert premiekorting op maar verhoogt je financiele risico bij zorggebruik.
Zorgtoeslag en premiestructuur
De zorgtoeslag is een tegemoetkoming van de Belastingdienst voor mensen met een lager inkomen. De hoogte hangt af van je inkomen en vermogen. Je vraagt zorgtoeslag aan via toeslagen.nl.
De premiestructuur kent twee componenten: de nominale premie (die je rechtstreeks aan je verzekeraar betaalt, gemiddeld circa 150 euro per maand in 2025) en de inkomensafhankelijke bijdrage (IAB, die je werkgever of uitkeringsinstantie inhoudt).
Risicoverevening is het systeem waarmee het College voor Zorgverzekeringen (Zorginstituut Nederland) de financiele gevolgen van ongelijke risicogroepen verdeelt tussen verzekeraars. Dit voorkomt risicoselectie.